احمد مجد الاسلام كرمانى
36
تاريخ انحطاط مجلس ( فارسى )
بود ولى متأسفانه وكلاى جاهل ندانسته اساس آن را فاسد كردند و در اينمقام چندين خبط بزرگ كردند كه ما به بعضى از آنها اشاره مينمائيم . انجمنهاى ايالات و ولايات اولا در تشكيل انجمنهاى رسمى دچار اشكالات شدند و چون جاهل و مغرور بودند نتوانستند آن اشكالات را بقوه علم و اطلاع از پيش بردارند ، لهذا ناچار تسليم شدند ملاحظه حال ولايات از حيث اهميت جغرافى و پولتيكى ابدا نكردند ، بلكه فقط ملاحظه از كثرت سكنه آن نمودند و بعضى را ولايت خواندند و بعضى را ايالت و در ايالت تشكيل انجمن بزرگى باسم انجمن ايالتى اجازه دادند و در ولايات انجمن كوچكترى باسم انجمن ولايتى و در بسيارى از شهرها كه تابع ايالات شمرده شدند فقط انجمن بلديه اجازه دادند ، ايران را منحصر به چهار ايالت كردند و چند ولايت ايالات اربعه ، خراسان - آذربايجان - فارس - كرمان - ولايات كرمانشاهان - بروجرد - اصفهان - يزد - عراق - استرآباد - مازندران - كردستان - رشت - قزوين و بوشهر . معيارى كه براى تميز ايالت از ولايت معين كردند به كلى غير كافى بلكه قانون غير از اين بود كه بر طبق آن عمل كردند چنان كه تعريف ايالت را اينطور نوشتهاند كه ايالت عبارت است از جائى كه يك مركز فرمانفرمانشين داشته باشد و چند محل حاكمنشين از اين قانون اينطور استفاده مىشود كه اصفهان هم ايالت است چرا كه يك نفر فرمانفرما در مركز حكمرانى مينمايد و چندين شهر حاكمنشين دارد از قبيل خوانسار - گلپايگان - محلات - اردستان - قمشه و غيره و رشت هم ايالت محسوب مىشود چرا كه مركز گيلانات شهر رشت است كه فرمانفرما نشينند و انزلى و طوالش و كما و امثال آنها حكومتنشين محسوب مىشود و هكذا مازندران ، چرا كه توابع معتبر از قبيل نور كچور - آمل . سارى -